Anne Frank

Ondergedoken als Anne Frank

Verhalen van Joodse kinderen in de Tweede Wereldoorlog | Auteur: Marcel Prins/Peter Henk Steenhuis | Singel Uitgeverijen | Nederlands | Paperback | Druk: 1 | februari 2020 | 184 pagina's |  voor kinderen vanaf ca. 10 jaar.

Het bekendste onderduikverhaal is dat van Anne Frank. Maar er zijn natuurlijk veel meer kinderen die ondergedoken hebben gezeten. In dit boek vertellen veertien van hen hun onderduikverhaal. Hoe is het om niet de vrijheid te hebben om te zijn wie je bent, te geloven wat je wilt? Om niet de vrijheid te hebben te kunnen zeggen wat je wilt? Eruit te zien zoals je wilt, te kunnen gaan en staan waar je wilt? De onderduik was een "snelkookpan' voor emoties en ervaringen, angst, haat, liefde, verraad, onbaatzuchtigheid. Allemaal thema's die ook nu aanspreken

Ondergedoken als Anne Frank verscheen in 2011, waarna een Duitse, Engelse en Spaanse vertaling volgde. De Amerikaanse uitgave kreeg lovende kritieken en werd met ruim 100.000 verkochte exemplaren een bestseller.

Ondergedoken als Anne Frank is voorzien van QR-codes, zodat elke gebruiker makkelijk van boek naar filmpjes, documentatie en foto's van de onderduikers kan switchen.

"Sommige passages in deze verhalen benemen je de adem." de Volkskrant

"Prachtig project." Ad van Liempt

"Deze stemmen springen eruit, net als de stem van Anne Frank. Ze staan voor de miljoenen mensen wier verhalen onuitgesproken blijven. (...) Deze toegankelijke verhalen, vol harde waarheid, zijn afwisselend ontroerend, spannend en pijnlijk." The New York Times Book Review

 

Veertien joodse onderduikers vertellen hoe zij als kind tijdens de Tweede Wereldoorlog hun huis moesten verlaten om niet weggevoerd te worden naar een concentratiekamp. Sommige onderduikers waren nog erg klein en begrepen niet waarom hun ouders naar een ander adres gingen dan zij. Anderen kwamen op vreselijke plekken terecht waar ze mishandeld werden. Gelukkig zijn er ook verhalen waar op onderduikadressen vriendschappen voor het leven ontstonden. In dit boek treffen we persoonlijke verhalen aan, op eenvoudige wijze verteld. Moeilijke woorden worden toegelicht. Ook is er een bijbehorende website, waarop de verhalen te horen zijn. Jammer genoeg staan daar alleen animaties op. Het was nog interessanter geweest als er filmpjes uit de tijd van de Tweede Wereldoorlog getoond zouden worden. Of dat met opzet niet gedaan is, is onduidelijk. In ieder geval brengen deze verhalen de oorlog zeer dichtbij voor kinderen van nu. Het boek is daarom prima te gebruiken op de basisschool.

€ 14,50


Anne Frank, het meisje en de mythe

Auteur: Jaqueline van Maarsen | Uitgever: Cossee | Nederlands | Paperback | Druk: 1 | april 2020 | 224 pagina's | verschijnt op 21-04-2020

Pas vijftig jaar na het einde van de Tweede Wereldoorlog besloot Jacqueline van Maarsen naar buiten te treden met het persoonlijke verhaal over haar vriendschap met Anne Frank. Jacqueline, en Anne zaten bij elkaar op de middelbare school en werden dikke vriendinnen. Zoals het bakvissen betaamt deelden zij lief en leed, fietsten samen naar school en kwamen dagelijks bij elkaar over de vloer. Ze woonden vlak bij elkaar, bij het Merwedeplein in Amsterdam. Toen dook de familie Frank onder. 

€ 19,99


Het leven van Anne Frank

De grafische biografie | Auteur: Sid Jacobson, Colon Ernie | Uitgever: L | Nederlands | Hardcover | Druk: 1 | januari 2020 | 159 pagina's | Voor volwassenen en jongeren vanaf ca. 13 jaar

 

De Joodse tiener Anne Frank is de schrijfster van het meest gelezen dagboek uit de Tweede Wereldoorlog: Het Achterhuis. Het Amerikaanse auteursduo Sid Jacobson en Ernie Colon heeft, in samenwerking met deskundigen van de Anne Frank Stichting, deze geautoriseerde grafische biografie over haar leven geschreven en getekend: een – zowel in historisch als in verhalend opzicht – unieke uitgave.

"De combinatie van geschiedenis, memoires en rijk gedetailleerde tekeningen zorgen voor een sterk geheel, een mooi en belangrijk stripboek waarvan door jong en oud genoten zal worden." – publishers weekly

 

Geheel herziene uitgave waarin voor het eerst de oorspronkelijke teksten uit het dagboek van Anne Frank worden gebruikt.

Het verzorgd uitgegeven boek biedt exact wat het op de band belooft. Een beschrijving in woord en beeld van het leven van Anne Frank en haar familieleden, vanaf de jonge jaren van haar vader tot aan diens overlijden. Daarbij, en dat is nieuw aan deze tweede herziene druk, zijn waar mogelijk teksten uit Anne's dagboek gebruikt. Het geheel biedt een indringend beeld van een joodse familie die op de vlucht voor de nazi's in Amsterdam terecht kwam. Daar doken ze uiteindelijk onder in het achterhuis van het pand waar vader Otto Frank zijn bedrijf had. Helaas werden zij verraden en werden zij weggevoerd naar diverse concentratiekampen waaruit alleen vader Frank levend terugkeerde. Toen werd hem het nu wereldberoemde dagboek van zijn dochter overhandigd, dat hij met enige moeite gepubliceerd kreeg. Achterin is een chronologisch overzicht met kleine foto's opgenomen en een literatuurlijst. De tekeningen zijn nogal stijfjes, maar ze voldoen en leiden niet af van het dramatische verhaal. Naast de tekeningen wordt ook extra informatie gegeven over belangrijke gebeurtenissen in die periode. Vooral de benauwende sfeer in het achterhuis wordt knap weergegeven. Jan Joosse

€ 19,95


Anne Frank was niet alleen

Het Merwedeplein, 1933-1945 | Auteur: Rian Verhoeven | Uitgever: Prometheus | Nederlands | Paperback | Druk: 1 | november 2019 | 360 pagina's

 

Nadat de familie Frank in 1933 vanuit Duitsland op het Merwedeplein was neergestreken, volgden vele andere joodse vluchtelingen. De woningen op het plein waren toen net opgeleverd, met als blikvanger de "wolkenkrabber', destijds de hoogste woontoren van Nederland. Bewoners met een verschillende achtergrond leefden er rustig en gemoedelijk samen. Kinderen speelden tot laat buiten en volwassenen wisselden de laatste nieuwtjes uit. Maar na de Duitse inval keerde het tij en raakten de joodse bewoners steeds meer geïsoleerd. In juli 1942 liepen de eerste bepakte joden in het aardedonker naar het Centraal Station. Joden die besloten onder te duiken gingen behoedzaam te werk, zodat de NSB'ers op het plein niets merkten. Sommigen bouwden een schuilplek in hun eigen huis en stonden doodsangsten uit als de overvalwagens het Merwedeplein op reden.

Op basis van interviews met voormalige bewoners en uitgebreid archiefonderzoek schrijft Rian Verhoeven over het dagelijks leven, vervolging, verraad en verzet dat zich op het Merwedeplein afspeelde. Anne Frank was niet alleen vertelt het aangrijpende verhaal van een kleine gemeenschap die de grote geschiedenis van 1933-1945 weerspiegelt.

Rian Verhoeven studeerde geschiedenis aan de Vrije Universiteit, schreef diverse boeken over de Tweede Wereldoorlog en Anne Frank, en woont sinds jaar en dag op het Merwedeplein.

 

"Rian Verhoeven woont aan het Amsterdamse Merwedeplein. De beroemdste bewoner van het driehoekige plein was Anne Frank. Eind 1933 kwam ze er als vierjarig meisje wonen, toen de bij elkaar driehonderd appartementen verdeeld over twee woonblokken en Amsterdams eerste 'wolkenkrabber' nog maar kort daarvoor waren opgeleverd. Tien jaar later verliet de familie Frank de bovenwoning om onder te duiken aan de Prinsengracht. Naast Anne, haar ouders en zus Margot woonden zo'n tweehonderd mensen met een joodse achtergrond aan het Merwedeplein. Het merendeel was net als het gezin Frank uit Duitsland of Oostenrijk gevlucht. Maar onder de buurtgenoten bevonden zich ook NSB'ers. Wie aan het plein woonde, behoorde tot de middenklasse, want de huurprijzen waren niet gering. Verhoeven zocht uit hoe de bewoners in de jaren dertig leefden en wat er met hen gebeurde tijdens de Tweede Wereldoorlog. De historica deed archiefonderzoek en sprak met oud-buurtbewoners of hun kinderen. Ze verwerkte alles in een toegankelijk geschreven boek. Met noten, afbeeldingen in zwart-wit, literatuurlijst en personenindex." Elias van der Plicht

€ 24,99


Van klein tot groots

Anne Frank | Auteur: Maria Isabel Sánchez Vegara, Sveta Dorosheva | Uitgever: de Vier Windstreken | Nederlands | Hardcover | Druk: 1 | januari 2019 | 32 pagina's |  voor kinderen tot ca. 12 jaar

 

(Frankfurt, 12 juni 1929 – Bergen-Belsen, februari 1945). Anne Frank was een Duits meisje van Joodse afkomst dat tijdens de Tweede Wereldoorlog onderdook uit angst voor de nazi's. Ze schreef haar ervaringen op in een dagboek, tot ze na ruim twee jaar werd ontdekt en weggevoerd naar een concentratiekamp. Daar stierf ze, slechts een paar weken voor het einde van de oorlog. Haar dagboek werd vertaald in meer dan 70 talen en geeft een stem aan meer dan een miljoen kinderen die zijn omgekomen tijdens de Holocaust.

 

"Ik ben ontroerd door een beeldschone nieuwe uitgave over [Anne Franks] leven. Deze uitgave is zeker niet zonder troost."  – Kirsten König, Het Parool

€ 14,50


Het Achterhuis

Auteur: Anne Frank | Uitgever: Prometheus | Nederlands | Hardcover | Druk: 91 | april 2015 | 328 pagina's |  voor kinderen vanaf ca. 12 jaar

Anne Frank hield van 12 juni 1942 tot 1 augustus 1944 een dagboek bij. Zij schreef haar brieven alleen voor zichzelf, tot ze in de lente van 1944 op radio Oranje de minister van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen in ballingschap, Bolkestein, hoorde spreken. Hij zei dat na de oorlog alle getuigenissen van het lijden van het Nederlandse volk onder de Duitse bezetting verzameld en openbaar moesten worden gemaakt. Als voorbeeld noemde hij onder andere dagboeken. Onder de indruk van deze redevoering besloot Anne Frank na de oorlog een boek te publiceren. Haar dagboek zou daarvoor als basis dienen.

In maart 1945 stierf Anne Frank op vijftienjarige leeftijd in het concentratiekamp Bergen-Belsen. De enige overlevende van de familie, Otto Frank, zorgde ervoor dat het dagboek van zijn dochter toch gepubliceerd werd. In 1947 verscheen Het Achterhuis. Het is sindsdien een van de meest gelezen boeken ter wereld. Het is in meer dan dertig landen verschenen en er zijn meer dan zestien miljoen exemplaren van verkocht.

 

 

"Een 13-jarig joods meisje schrijft in haar dagboek, dat ze Kitty noemt, zo'n 165 dagboekbrieven. Het dagboek begint iets eerder dan haar onderduiken met haar familie, dat op 9 juli 1942 begint. In de brieven worden alle kanten van het onderduiken belicht en zonder enkele schroom weergegeven. Alledaagse dingen zoals het eten, het slapen, de dagindeling, familierelaties worden besproken. Ook de gebeurtenissen in Amsterdam, in Nederland en de wereld worden van commentaar voorzien. Maar voor een groot deel is de schrijfster met zichzelf bezig, midden in de puberteit en dan in deze unieke omstandigheden. In een slotwoord wordt verteld hoe het met de familie Frank is afgelopen. Het originele handschrift van Anne is afgedrukt evenals een aantal zwart-witfoto's en een plattegrond. Deze editie is gebaseerd op de wetenschappelijke editie (1986); de oorspronkelijk door Otto Frank te openhartig geachte passages zijn toegevoegd; het taalgebruik van Anne is zo veel mogelijk gehandhaafd. Kleine druk; foto-omslag van Anne Frank."

€ 27,50


Het achterhuis dyslexie-uitgave

Auteur: Anne Frank | Uitgever: Dyslexion Uitgeverij | Nederlands | Paperback | Druk: 1 | oktober 2014 | 358 pagina's |  voor kinderen vanaf ca. 12 jaar

Anne Frank hield van 12 juni 1942 tot 1 augustus 1944 een dagboek bij. Zij schreef haar brieven alleen voor zichzelf, tot ze in de lente van 1944 op radio Oranje de minister van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen in ballingschap, Bolkestein, hoorde spreken. Hij zei dat na de oorlog alle getuigenissen van het lijden van het Nederlandse volk onder de Duitse bezetting verzameld en openbaar moesten worden gemaakt. Als voorbeeld noemde hij onder andere dagboeken. Onder de indruk van deze redevoering besloot Anne Frank na de oorlog een boek te publiceren. Haar dagboek zou daarvoor als basis dienen. In maart 1945 stierf Anne Frank op vijftienjarige leeftijd in het concentratiekamp Bergen-Belsen. De enige overlevende van de familie, Otto Frank, zorgde ervoor dat het dagboek van zijn dochter toch gepubliceerd werd. In 1947 verscheen Het Achterhuis. Het is sindsdien een van de meest gelezen boeken ter wereld. Het is in meer dan dertig landen verschenen en er zijn meer dan zestien miljoen exemplaren van verkocht.

 

 

"Een 13-jarig joods meisje schrijft in haar dagboek, dat ze Kitty noemt, zo'n 165 dagboekbrieven. Het dagboek begint iets eerder dan haar onderduiken met haar familie, dat op 9 juli 1942 begint. In de brieven worden alle kanten van het onderduiken belicht en zonder enkele schroom weergegeven. Alledaagse dingen zoals het eten, het slapen, de dagindeling, familierelaties worden besproken. Ook de gebeurtenissen in Amsterdam, in Nederland en de wereld worden van commentaar voorzien. Maar voor een groot deel is de schrijfster met zichzelf bezig, midden in de puberteit en dan in deze unieke omstandigheden. In een slotwoord wordt verteld hoe het met de familie Frank is afgelopen. Het originele handschrift van Anne is afgedrukt evenals een aantal zwart-witfoto's en een plattegrond. Deze editie is gebaseerd op de wetenschappelijke editie (1986); de oorspronkelijk door Otto Frank te openhartig geachte passages zijn toegevoegd; het taalgebruik van Anne is zo veel mogelijk gehandhaafd. Kleine druk; foto-omslag van Anne Frank."

€ 24,95


Het achterhuis (in stripvorm)

Auteur: Anne Frank | Uitgever: Prometheus | Nederlands | Paperback | Druk: 1 | oktober 2017 | 160 pagina's

Zeventig jaar geleden werd Het Achterhuis voor het eerst gepubliceerd. Ter gelegenheid van dit jubileum verschijnt het verhaal van Anne Frank nu in stripvorm - het resultaat van een jarenlange samenwerking tussen het Anne Frank Fonds Basel en de bewerkers Ari Folman en David Polonsky (beiden bekend van Waltz with Bashir). Het unieke samengaan van originele tekst en levendige dialogen, in combinatie met de verbluffende tekenstijl, zal jong en oud onmiddellijk aanspreken en raken. Deze stripbewerking is ook bij uitstek geschikt als eerste kennismaking met het onvergetelijke verhaal van Anne Frank. 

€ 19,99


Het achterhuis - luisterboek

Dagboekbrieven 12 juni 1942-1 augustus 1944 | Auteur: Anne Frank | Uitgever: Prometheus | Nederlands | Luisterboek op CD | Druk: 1 | december 2010 | voor kinderen van 12 - 14 jaar

Anne Frank hield van 12 juni 1942 tot 1 augustus 1944 een dagboek bij. Ze schreef haar brieven alleen voor zichzelf, tot ze in de lente van 1944 op de radio de minister van Onderwijs in ballingschap, Bolkestein, hoorde spreken. Hij zei dat na de oorlog alle getuigenissen van het lijden van het Nederlandse volk onder de Duitse bezetting verzameld en openbaar moesten worden gemaakt. Als voorbeeld noemde hij onder meer dagboeken. Onder de indruk van deze redevoering besloot Anne Frank na de oorlog een boek te publiceren. Haar dagboek zou daarvoor als basis dienen.

In maart 1945 stierf Anne Frank op vijftienjarige leeftijd in het concentratiekamp Bergen-Belsen. De enige overlevende van de familie, Otto Frank, zorgde ervoor dat het dagboek van zijn dochter toch gepubliceerd werd. In 1947 verscheen Het Achterhuis. Het is sindsdien een van de meest gelezen boeken ter wereld. Het is in meer dan 30 landen verschenen en er zijn meer dan 25 miljoen exemplaren van verkocht.

€ 29,99


Anne Frank, haar leven

Leeslicht-editie: boek in eenvoudige taal | Auteur: Marian Hoefnagel | Uitgever: Leeslicht | Nederlands | Paperback | Druk: 1 | april 2008 | 104 pagina's | Geschikt voor lezers van A2/B1-niveau en voor jongeren vanaf ca. 13 jaar (die moeite hebben met lezen).

Het levensverhaal van Anne Frank wordt in eenvoudige bewoordingen verteld. Verteld wordt over haar jeugd in Frankfurt aan de Main, de verhuizing naar Amsterdam, de onderduik in het Achterhuis en haar dood in Bergen-Belsen. De uitgave maakt deel uit van de serie 'Leeslicht', bedoeld voor volwassenen die moeite hebben met lezen. Het boekje is gemaakt in samenwerking met de stichting Lezen en Schrijven en de Anne Frank Stichting. De tekst is geïllustreerd met ongeveer twintig bekende zwart-witfoto's in klein formaat. Het is een vrije bewerking: citaten zijn aangepast. De hoofdstukjes hebben titels als: 'ruzie', 'slecht nieuws' en 'iemand om mee te praten'. Wat overblijft is een leesbaar en ook in deze vorm een aangrijpend verhaal. Overzichtelijke lay-out, waarin elke zin op een nieuwe regel begint. Achterin is een woordenlijst opgenomen waarin begrippen als crisis, gerucht, concentratiekampen, dictator en barak worden uitgelegd. Elke zin begint op een nieuwe regel en bestaat uit duidelijke tekstblokken. Voorzien van het keurmerk Makkelijk Lezen.

€ 10,00


Anne Frank - stille getuigen

Auteur: Ronald Wilfred Jansen | Uitgever: Epubli | Nederlands | Paperback | Druk: 1 | april 2016 | 292 pagina's

 

Ronald Wilfred Jansen bezocht Anne Franks woonadressen in Frankfurt am Main, Aken en Amsterdam, haar onderduikadres Het Achterhuis en de concentratiekampen Westerbork, Auschwitz-Birkenau en Bergen-Belsen waar Anne Frank gevangen heeft gezeten. Zijn boek beschrijft haar geschiedenis en wat er tegenwoordig nog herinnert aan haar leefomgeving. Een drijfveer om dit boek te schrijven is dat het een van de laatste mogelijkheden voor hem is geweest om met mensen in contact te komen die Anne hebben gekend; deze mensen wisten enkele nieuwe feiten over haar en haar ambiance te vertellen. Ook andere tijdgenoten van Anne Frank gaven boeiende informatie over de omgeving waarin zij leefde. Door in haar voetsporen te treden, kreeg hij een completer beeld van Anne Frank en haar leefomgeving

 

"Fotograaf Ronald Wilfred Jansen (1964) publiceerde diverse boeken met natuurfoto's. In 2008 en 2009 maakte hij een tocht langs de plaatsen waar Anne Frank tijdens haar leven verbleef: haar woonadressen in Frankfurt am Main, Aken, Amsterdam, en de kampen Westerbork, Auschwitz en Bergen-Belsen. De foto's publiceerde hij in het fotoboek 'Anne Frank. Een herdenkingstocht in actuele beelden' (2009). Daarmee liet het verleden van het joodse meisje hem niet los. Jansen besloot op zoek te gaan naar mensen die haar nog hebben gekend. Het resultaat is dit boek, waarin de geschiedenis van Anne wordt afgewisseld met het verslag van Jansens speurtocht. Hoofd- en bijzaken worden niet altijd even goed onderscheiden. Het boek bevat onder andere zwart-witfoto's, een lijst met Anne Frank-monumenten, een overzicht van mensen die contact met haar hebben gehad, een opsomming van plaatsen en gebouwen waar Anne (mogelijk) geweest is en een bibliografie. Het boek is een sterk uitgebreide versie van 'In de voetsporen van Anne Frank" (2011). Elias van der Plicht

€ 24,99


De laatste zeven maanden van Anne Frank

Het ongeschreven laatste hoofdstuk van het Dagboek | Auteur: Willy Lindwer | Uitgever: Just Publishers | Nederlands | Paperback | Druk: 1 | juli 2008 | 246 pagina's

 

"Bundeling van een bekroonde documentaire uit 1988 (International Emmy Award) over de laatste zeven maanden van Anne Frank en de uitgewerkte tekst in boekvorm van documentairemaker Willy Lindwer (1946). Zeven joodse vrouwen die Anne Frank hebben gekend in de laatste maanden van haar leven, vertellen hoe zij terechtkwamen in het Nederlandse concentratiekamp Westerbork, vandaaruit op transport gingen naar Auschwitz-Birkenau en Bergen-Belsen, en (hoe zij) overleefden in deze kampen. Behalve Hannah Pick-Goslar, die al in 1933 een vriendin van Anne werd, maakten de andere vrouwen haar pas mee in een van de kampen. Zij vertellen over hun contacten met de familie Frank, en over de laatste weken van Anne en Margot in Bergen-Belsen, waar zij in maart 1945 aan vlektyfus zijn overleden. Dit boek bevat de complete tekst van de gesprekken, die werden gevoerd voor de gelijknamige tv-documentaire. De zeven vrouwen vertellen aangrijpend ieder op hun eigen manier over hetgeen zij meemaakten, en geven nieuwe informatie over de laatste maanden van Anne Frank. Het boek (niet erg fraai in uitvoering) is een ongewijzigde druk uit 1994. Wel is een nieuw kort voorwoord opgenomen; het is geillustreerd met zwart-witfoto's." 

€ 18,95


Buiten is het oorlog

Anne Frank en haar wereld | Auteur: Janny van der Molen | Nederlands | Hardcover | Druk: 1 | januari 2013 | 144 pagina's | voor kinderen van 10 - 12 jaar.

Het verhaal van Anne Frank grijpt mensen nog steeds aan. Miljoenen jongeren en volwassenen lezen haar dagboek en ook jonge kinderen horen thuis of op school over Anne, de Jodenvervolging en de Tweede Wereldoorlog. Met hun klas of familie bezoeken zij het Anne Frank Huis. Uitgeverij Ploegsma vatte daarom het plan op om speciaal voor kinderen vanaf acht jaar een boek te maken. Het doel: een zorgvuldige en liefdevolle beschrijving van Annes leven die inhoudelijk zo dicht mogelijk bij de historische bronnen en feiten blijft. Janny van der Molen aanvaardde die uitdaging. Zij dook in de archieven, bezocht de woning van de familie Frank aan het Merwedeplein en het Achterhuis aan de Prinsengracht, reisde naar Westerbork, Auschwitz en Bergen-Belsen, en schreef een indrukwekkend (voor)leesboek. Janny van der Molen beschrijft het leven van Anne Frank aan de hand van tien thema’s: lachen, familie, school, oorlog, angst, onderduiken, schrijven, moed houden, verliefd zijn en verraad. In korte inleidingen volg je als lezer de ontwikkelingen in de buitenwereld, en dankzij de trefzekere balans die de schrijfster bewaart tussen emotie en informatie leef je mee met die gebeurtenissen én met de belevenissen van de jonge Anne. De kleurrijke illustraties van Martijn van der Linden en de historische foto’s completeren het boek.  

€ 19,95

 

snelle levering

 

alle titels leverbaar

indien op voorraad: levering binnen twee  werkdagen

 persoonlijk en           deskundig advies



Van Vliet Boeken Rotterdam. Triodos Bank: NL 18 TRIO 025 474 3927. BIC TRIONL2U. BTW NL133672633B01.

KvK 55619787 R'dam. info@vanvlietboeken.com

 

1) Verzending binnen Nederland is gratis. Overige landen de dan geldende portkosten. Antiquarische boeken kunnen afwijken.